«دستگاه مثل قبل جواب نمیدهد.» این جمله را زیاد از کلینیکها میشنویم. تنظیمات همان است، اپراتور همان است، اما بیماران میگویند نتیجهٔ جلسهها کمتر شده یا اپراتور حس میکند باید انرژی را بالاتر ببرد تا همان اثر قبلی را بگیرد. در دستگاههای لیزر دایود موهای زائد، این وضعیت اغلب به افت توان خروجی برمیگردد. اما افت توان همیشه به معنای خراب شدن لیزربار نیست. گاهی مشکل از خنککاری است، گاهی از مسیر نوری و گاهی از بخش تغذیه.
در این مطلب توضیح میدهیم لیزربار چیست، افت توان چه نشانههایی دارد، چه علتهایی پشت آن است و پیش از اینکه دستگاه را برای تعمیر بفرستید، چه کارهایی از دست خودتان برمیآید.
لیزربار چیست و چرا ضعیف میشود
لیزربار در دستگاههای دایود، ردیفی از دیودهای لیزری نیمههادی است که روی یک پایهٔ مشترک کنار هم قرار گرفتهاند. برای رسیدن به توان لازم در دستگاههای موهای زائد، معمولاً چند لیزربار را روی هم میچینند و یک استک میسازند. این مجموعه داخل هندپیس قرار دارد و با جریان آب خنک میشود.
دیودهای لیزر مثل هر قطعهٔ نیمههادی دیگری با کارکرد طولانی فرسوده میشوند. در منابع فنی مربوط به دستگاههای Alma هم آمده که دیودهای داخل هندپیس با کار مداوم فرسوده میشوند و بخشی از خطاهای درایور لیزر به همین دیودها مربوط است. سرعت این فرسودگی ثابت نیست و به عواملی مثل کیفیت خنککاری، شرایط کار و کیفیت خود قطعه بستگی دارد. گرما دشمن اصلی دیود لیزر است؛ هر چیزی که دمای کار لیزربار را بالا ببرد، روند فرسودگی را هم تند میکند.
نشانههای افت توان
کاهش اثر درمان با تنظیمات ثابت
اولین گزارشی که معمولاً از کلینیکها میرسد همین است: با همان انرژی و همان پالس، نتیجهٔ درمان ضعیفتر شده است. بیماران زودتر از انتظار برای جلسهٔ بعد مراجعه میکنند یا میگویند موها مثل قبل نمیریزد. البته نتیجهٔ درمان به عوامل زیادی بستگی دارد، از نوع پوست و مو گرفته تا فاصلهٔ جلسهها. برای همین این نشانه بهخودیخود کافی نیست، اما اگر چند بیمار در یک بازهٔ زمانی همین را بگویند، باید دستگاه را بررسی کرد.

نیاز به بالا بردن مداوم انرژی
اگر اپراتور برای گرفتن همان واکنش پوستی که قبلاً میدید، مجبور است هر چند هفته یک بار انرژی را کمی بالاتر ببرد، این یک زنگ خطر جدی است. بالا بردن انرژی مشکل را حل نمیکند؛ فقط لیزربار ضعیف را زیر فشار بیشتری میگذارد و اگر علت مشکل خنککاری باشد، وضعیت را بدتر میکند.
خطاهای دما و درایور
در بسیاری از دستگاهها، وقتی لیزربار یا مدار درایور آن رفتار غیرعادی دارد، پیغام خطا ظاهر میشود. مثلاً در خانوادهٔ سوپرانو، پیغامهایی مثل Driver Error Laser Off یا Over Curr به فرسودگی یا خرابی دیودهای هندپیس نسبت داده شده و Driver Error Overtemp میتواند از ضعف دیودها، جریان کم آب یا خرابی سنسور دما باشد. در دستگاههای دیگر نام پیغامها فرق دارد، اما منطق مشابهی پشت آن است. اگر این نوع خطا گهگاه و در ساعتهای شلوغ کار ظاهر میشود، آن را نادیده نگیرید.
گرم شدن غیرعادی هندپیس
هندپیسی که زودتر از همیشه داغ میشود یا خنکی پنجرهٔ آن روی پوست کمتر حس میشود، ممکن است مشکل خنککاری داشته باشد. این مشکل هم خودش باعث افت توان میشود و هم اگر ادامه پیدا کند، به لیزربار آسیب دائمی میزند.
ناهمگونی در سطح تابش
گاهی بیمار یا اپراتور متوجه میشود که اثر لیزر در همهٔ سطح اسپات یکسان نیست؛ مثلاً یک بخش از ناحیه بهتر جواب داده و بخش دیگر کمتر. یکی از علتهای ممکن، از کار افتادن بخشی از دیودهای استک است. این مورد را فقط با تست در کارگاه میتوان تأیید کرد.
علتهایی که شبیه خرابی لیزربار هستند
پیش از اینکه به خرید لیزربار نو فکر کنید، باید مطمئن شوید که مشکل واقعاً از خود لیزربار است. چند علت رایج دیگر، نشانههای خیلی شبیهی ایجاد میکنند.
پنجرهٔ سافایر کدر یا آسیبدیده
نور لیزر پیش از رسیدن به پوست از پنجرهٔ جلوی هندپیس عبور میکند. اگر روی این پنجره ژل خشک، موی سوخته، لک یا خش باشد، بخشی از نور جذب یا پراکنده میشود. نتیجه هم کاهش انرژی رسیده به پوست است و هم گرم شدن خود پنجره. تمیز کردن درست پنجره گاهی بخشی از مشکل را حل میکند. اما اگر پنجره ترک خورده یا سوختگی دارد، باید تعویض شود.
خنککاری ضعیف
مدار آب در دستگاههای دایود معمولاً شامل مخزن، پمپ، فیلترها، مبدل حرارتی، فنها و سوئیچهای جریان، سطح و دماست. اگر هر کدام از اینها درست کار نکند، لیزربار گرمتر از حد طبیعی کار میکند. دیود لیزر وقتی گرم شود، بازدهیاش پایین میآید؛ یعنی خروجی نوری کمتری تولید میکند. پس ممکن است لیزربار سالم باشد اما به خاطر خنککاری ضعیف، کمتوان به نظر برسد. فیلتر دیونایزر فرسوده، رسوب در کانالها، پمپ ضعیف یا فنهای پر از گرد و غبار از علتهای رایج این وضعیت هستند.
مشکل تغذیه
لیزربار برای کار کردن به جریان پایدار نیاز دارد که منبع تغذیه و درایور آن را فراهم میکنند. اگر برد پاور یا درایور نتواند جریان لازم را برساند، خروجی پایین میآید، حتی اگر لیزربار کاملاً سالم باشد. در این حالت تعویض لیزربار هیچ کمکی نمیکند و فقط هزینهٔ بیدلیل ایجاد میکند. عیبیابی بخش تغذیه هم به ابزار و تجربه نیاز دارد و به خاطر ولتاژ خطرناک داخل کنسول، کار اپراتور نیست.
تنظیمات و نرمافزار
گاهی پس از بهروزرسانی نرمافزار، تعویض هندپیس یا جابهجایی دستگاه، تنظیمات پیشفرض تغییر میکند. پیش از هر نتیجهگیری، مطمئن شوید پروتکلها و تنظیمات همان چیزی است که قبلاً با آن کار میکردید.
پیش از تعمیر چه کارهایی بکنید
۱. پنجره را تمیز و بررسی کنید
پنجرهٔ هندپیس را با دستمال نرم و بدون پرز و محلول مجاز تمیز کنید و زیر نور مناسب نگاه کنید. اگر ترک، لبپریدگی یا لکهٔ سوخته میبینید، آن را یادداشت کنید و عکس بگیرید.
۲. مدار آب را از بیرون بررسی کنید
سطح آب مخزن را ببینید. اگر آب مدام کم میشود، نشتی دارید. اگر دستگاه فیلتری در دسترس اپراتور دارد، تاریخ آخرین تعویض آن را بررسی کنید. اگر مدت زیادی از تعویض فیلتر و آب گذشته، این کار را طبق دفترچهٔ سازنده انجام دهید یا به کارگاه بسپارید. روش کار را در مطلب «تعویض فیلتر و آب مدار خنککاری» در همین وبلاگ آوردهایم.
۳. پیغامها را ثبت کنید
از هر پیغامی که دستگاه نشان میدهد عکس بگیرید و زمان ظاهر شدنش را بنویسید: هنگام روشن شدن، بعد از چند دقیقه کار، یا فقط در کار طولانی. این اطلاعات به تکنسین کمک میکند بین مشکل لیزربار، خنککاری و تغذیه تمایز بگذارد.
۴. انرژی را بالا نبرید
تا وقتی علت روشن نشده، انرژی را برای جبران افت بالا نبرید. این کار هم ریسک عارضه برای بیمار دارد و هم لیزربار را بیشتر فرسوده میکند.
۵. تست انرژی را به کارگاه بسپارید
راه مطمئن برای فهمیدن وضعیت لیزربار، اندازهگیری انرژی خروجی با پاورمتر و مقایسهٔ آن با مقدار تنظیمشده است. بررسی انرژی هندپیس جزو سرویس دورهای سازندههاست. این تست در کارگاه انجام میشود و نتیجهاش مشخص میکند که مشکل در خود لیزربار است یا در بخشهای دیگر.
تعمیر یا تعویض لیزربار
وقتی تست نشان دهد افت توان از خود لیزربار است، دو مسیر وجود دارد: تعمیر یا تعویض. اینکه کدام مسیر منطقی است به نوع آسیب بستگی دارد.
چه زمانی تعمیر ممکن است
اگر مشکل در اتصالات، مسیر آب داخل هندپیس، پنجره، سنسورها یا TEC (خنککن ترموالکتریک) هندپیس باشد، معمولاً با تعمیر و تعویض همان قطعه، هندپیس به کار برمیگردد. در بعضی هندپیسها هم اگر بخشی از استک آسیب دیده باشد، امکان تعویض همان بخش وجود دارد. این موضوع پس از باز کردن هندپیس و بررسی مشخص میشود.
چه زمانی تعویض لازم است
اگر دیودها بهطور کلی فرسوده شدهاند یا آسیب حرارتی جدی دیدهاند، تعویض لیزربار یا استک لازم است. در این حالت باید لیزرباری انتخاب شود که با هندپیس و درایور دستگاه شما سازگار باشد؛ از نظر طول موج، ابعاد، نوع خنککاری (میکروکانال یا ماکروکانال) و مشخصات الکتریکی. لیزربار ناسازگار ممکن است نصب شود، اما عمر کوتاهی خواهد داشت یا به درایور آسیب میزند. در فروشگاه، لیزربار دایود نو، لیزربار دایود کارکرده تستشده و استک لیزربار دایود چندباره را میتوانید ببینید. پیش از خرید، مدل دستگاه و هندپیس را برای ما بفرستید تا سازگاری بررسی شود. برای مقایسهٔ گزینهٔ نو و کارکرده، مطلب «لیزربار نو یا کارکرده» را هم بخوانید.
به علت ریشهای توجه کنید
اگر لیزربار به خاطر خنککاری ضعیف آسیب دیده باشد، نصب لیزربار نو بدون رفع مشکل مدار آب، همان اتفاق را دوباره تکرار میکند. برای همین در کارگاه، همراه با تعویض لیزربار، وضعیت پمپ، فیلترها و مسیر آب را هم بررسی میکنیم.
چطور از افت زودهنگام توان جلوگیری کنیم
- آب و فیلتر را بهموقع عوض کنید. برنامهٔ سازنده را دنبال کنید؛ فیلتر دیونایزر فرسوده کیفیت آب را پایین میآورد و روی خنککاری اثر میگذارد.
- پنجره را هر روز تمیز کنید. ژل خشک و موی سوخته روی پنجره، هم انرژی را کم میکند و هم گرما تولید میکند.
- تهویهٔ دستگاه را باز نگه دارید. دستگاه را در جای بسته یا چسبیده به دیوار قرار ندهید.
- از کار با خطای تکراری پرهیز کنید. خطاهای جریان آب و دما را جدی بگیرید.
- سرویس دورهای را جدی بگیرید. اندازهگیری دورهای انرژی، افت تدریجی را پیش از رسیدن به مرحلهٔ جدی نشان میدهد.
برای جزئیات کارهای روزانه، مطلب «نگهداری روزانهٔ دستگاه لیزر دایود» را ببینید. اگر دستگاه شما سوپرانو (Alma Soprano) است، صفحهٔ تعمیر لیزر سوپرانو توضیح بیشتری دربارهٔ ساختار هندپیس و مدار آب آن دارد.
پرسشهای متداول
آیا افت توان همیشه یعنی لیزربار خراب شده؟
نه. پنجرهٔ کدر، خنککاری ضعیف، مشکل تغذیه یا تغییر تنظیمات هم میتواند نشانههای مشابهی ایجاد کند. تست انرژی در کارگاه علت را مشخص میکند.
میتوانم با بالا بردن انرژی، افت را جبران کنم؟
توصیه نمیکنیم. این کار لیزربار ضعیف را زیر فشار بیشتری میگذارد و اگر علت خنککاری باشد، آسیب را بیشتر میکند.
عمر لیزربار چقدر است؟
عمر لیزربار عدد ثابتی ندارد و به کیفیت قطعه، شرایط خنککاری و نحوهٔ کار بستگی دارد. برای مدل دستگاه خود به مشخصات سازنده مراجعه کنید.
لیزربار کارکرده گزینهٔ مطمئنی است؟
اگر توان آن اندازهگیری شده و نتیجهٔ تست در اختیار شما باشد و با دستگاهتان سازگار باشد، میتواند گزینهٔ قابلقبولی باشد. لیزربار کارکرده بدون تست را نخرید.
تست انرژی هندپیس چقدر طول میکشد؟
زمان آن به وضعیت دستگاه و صف کار کارگاه بستگی دارد. هنگام ثبت درخواست، زمان تقریبی را اعلام میکنیم و وضعیت را میتوانید با کد پیگیری ببینید.
تعمیر و سرویس در کارگاه ویرا نوین طب
اگر دستگاه شما نشانهای از این مطلب را دارد یا میخواهید سرویس دورهای انجام شود، کارشناسان کارگاه پیش از باز کردن دستگاه، عیبیابی را انجام میدهند و هزینه را اعلام میکنند. تعمیرات با ۱۲ ماه گارانتی کتبی انجام میشود.
- تلفن و واتساپ: ۰۹۰۵۵۸۵۴۲۰۷
- نشانی: تهران، بهجتآباد، پلاک ۶۸
- ثبت درخواست تعمیر | پیگیری تعمیر با کد



