دستگاه لیزر دایود موهای زائد در بیشتر کلینیکها هر روز و گاهی از صبح تا شب کار میکند. چنین دستگاهی مثل هر ابزار دقیق دیگری به مراقبت منظم نیاز دارد. خیلی از خرابیهایی که در کارگاه میبینیم از یک اتفاق ناگهانی شروع نشدهاند؛ از چند هفته بیتوجهی به چیزهای کوچک شروع شدهاند: سطح آبی که پایین آمده، پنجرهٔ هندپیسی که با ژل خشکشده کدر شده، یا فیلتر هوایی که پر از گرد و غبار است. این مطلب یک چکلیست ساده برای شروع و پایان روز کاری است که اپراتور یا مسئول کلینیک بدون ابزار خاص میتواند انجامش دهد.
پیش از هر چیز یک نکتهٔ مهم: دفترچهٔ راهنمای سازندهٔ دستگاه شما مرجع اصلی است. هر سازندهای برنامهٔ نگهداری خودش را دارد و اگر جایی از این مطلب با دفترچه فرق داشت، حرف دفترچه را مبنا بگذارید. هدف این نوشته این است که عادتهای درست را در کلینیک جا بیندازد، نه اینکه جای راهنمای رسمی را بگیرد.
چرا نگهداری روزانه اهمیت دارد
قلب دستگاه لیزر دایود، لیزربار یا استکی از لیزربارهاست که داخل هندپیس قرار دارد. این قطعه هنگام کار گرمای زیادی تولید میکند و این گرما باید مدام با جریان آب از آن دور شود. در کنار آن، سطح پوست هم با پنجرهٔ خنکشونده (معمولاً سافایر) خنک نگه داشته میشود. یعنی دو چیز سلامت دستگاه را تعیین میکند: خنککاری درست و مسیر نوری تمیز.
وقتی جریان آب ضعیف شود یا آب کیفیت خودش را از دست بدهد، گرما بهخوبی دفع نمیشود. در اسناد فنی بعضی دستگاههای دایود توضیح داده شده که فرسوده شدن فیلتر دیونایزر میتواند رسانایی آب را بالا ببرد، در کانالهای خنککاری رسوب بگذارد، خطای جریان آب ایجاد کند و انرژی خروجی را ناپایدار کند. وقتی پنجرهٔ هندپیس کثیف باشد هم بخشی از نور بهجای رسیدن به پوست، روی همان سطح جذب میشود و گرما تولید میکند. هر دو حالت در طول زمان به قطعات گران آسیب میزند.
خبر خوب این است که بخش زیادی از این مشکلات با چند دقیقه رسیدگی در روز قابل پیشگیری است.
چکلیست شروع روز کاری
۱. نگاهی به محیط دستگاه
پیش از روشن کردن، اطراف دستگاه را ببینید. دریچههای تهویهٔ کنسول نباید پشت دیوار، پرده یا وسایل دیگر گیر کرده باشند. دستگاه برای دفع گرما به هوای آزاد نیاز دارد و اگر هوای گرم دور خودش بچرخد، سیستم خنککاری زیر فشار بیشتری کار میکند. زیر دستگاه را هم نگاه کنید؛ لکهٔ آب روی زمین میتواند اولین نشانهٔ نشتی باشد.

۲. بررسی سطح آب مخزن
بیشتر دستگاههای دایود یک نشانگر یا پنجرهٔ دید برای سطح آب دارند و بعضیها با سوئیچ سطح، کمبود آب را با پیغام خطا اعلام میکنند. عادت کنید هر روز صبح سطح آب را نگاه کنید، حتی اگر دستگاه خطایی نشان نمیدهد. اگر میبینید سطح آب مدام پایین میآید و مجبورید زود به زود آب اضافه کنید، این طبیعی نیست. آب در مدار بسته نباید به این شکل کم شود و احتمال نشتی در دستگاه یا هندپیس را باید بررسی کرد.
برای پر کردن مخزن فقط از نوع آبی استفاده کنید که سازنده تعیین کرده است. در بسیاری از دستگاهها مدار خنککاری یک سیستم بسته با آب دیونیزه است. آب شیر یا آب معدنی املاح دارد و میتواند در کانالهای ریز هندپیس رسوب بگذارد.
۳. روشن کردن و صبر برای آماده شدن
دستگاه را طبق روال سازنده روشن کنید و اجازه دهید مراحل آمادهسازی کامل شود. بسیاری از دستگاهها پیش از اجازهٔ شات، دمای آب و جریان را بررسی میکنند. عجله برای شروع کار پیش از رسیدن دستگاه به حالت آماده، کار درستی نیست. اگر دستگاه در این مرحله پیغامی دربارهٔ جریان آب، دما یا هندپیس داد، از آن عکس بگیرید؛ این عکس بعداً برای عیبیابی خیلی به کار میآید.
۴. شنیدن صداها
اپراتوری که هر روز با یک دستگاه کار میکند صدای عادی آن را میشناسد. اگر صدای پمپ نسبت به روزهای قبل بلندتر شده، اگر فنها صدای غیرعادی میدهند یا صدای قلقل هوا در مدار آب شنیده میشود، آن را یادداشت کنید. حباب هوا در مدار خنککاری جریان آب را مختل میکند و صدای غیرعادی پمپ میتواند نشانهٔ فرسودگی آن باشد.
۵. بررسی ظاهری هندپیس و کابل
هندپیس را از نگهدارنده بردارید و نگاهی به پنجرهٔ جلو بیندازید. پنجره باید شفاف باشد؛ ترک، لبپریدگی یا لکهٔ سوخته نشانهٔ مشکل است. کابل هندپیس را هم از ابتدا تا انتها ببینید. پیچخوردگی، لهشدگی یا ترک روکش کابل، بهخصوص نزدیک محل اتصال به هندپیس و کنسول، باید جدی گرفته شود؛ داخل این کابل علاوه بر سیمها، شیلنگهای آب هم وجود دارد.
نکتههایی برای حین کار
استفادهٔ درست از ژل
ژل در درمان با بسیاری از دستگاههای دایود نقش دارد، اما ژلی که روی بدنه و درزهای هندپیس خشک شود دردسرساز است. بین بیماران، سطح پنجره را با دستمال نرم پاک کنید تا ژل و موی سوخته روی آن جمع نشود. از اسپری کردن مستقیم مایع ضدعفونی روی هندپیس خودداری کنید؛ مایع ممکن است از درزها به داخل نفوذ کند. مایع را روی دستمال بزنید و بعد هندپیس را پاک کنید، آن هم با محلولی که سازنده مجاز دانسته است.
توجه به گرم شدن هندپیس
اگر حس میکنید هندپیس گرمتر از همیشه است یا پوست بیمار با تنظیمات همیشگی واکنش متفاوتی نشان میدهد، کار را ادامه ندهید و موضوع را بررسی کنید. گرم شدن غیرعادی میتواند به خنککاری مربوط باشد. ادامه دادن کار با هندپیسی که خوب خنک نمیشود هم برای بیمار ریسک دارد و هم برای لیزربار.
احترام به پیغامهای خطا
پیغام خطا را با خاموش و روشن کردن پشت سر هم پاک نکنید. یک بار خاموش و روشن کردن برای اطمینان اشکالی ندارد، اما اگر خطا تکرار شد، دستگاه دارد چیزی را به شما میگوید. خطاهای جریان آب، سطح آب، دما و اتصال هندپیس در دستگاههای دایود رایجاند و هر کدام علت مشخصی دارند. برای آشنایی بیشتر میتوانید صفحهٔ عیبیابی دستگاه لیزر و هایفو را ببینید.
چکلیست پایان روز کاری
۱. تمیزکاری هندپیس
در پایان روز، پیش از خاموش کردن یا بلافاصله بعد از آن (طبق دستور سازنده)، پنجرهٔ هندپیس را با دستمال نرم و بدون پرز پاک کنید. از دستمال کاغذی زبر، اسکاچ یا هر چیزی که خط بیندازد استفاده نکنید. خط و خش روی پنجره دائمی است و مسیر نور را تغییر میدهد. بدنهٔ هندپیس و قسمت ابتدای کابل را هم از ژل پاک کنید.
۲. قرار دادن صحیح هندپیس
هندپیس را در نگهدارندهٔ خودش بگذارید و کابل را طوری رها کنید که پیچ نخورد و زیر چرخ دستگاه یا صندلی نرود. آویزان ماندن هندپیس از لبهٔ تخت یا افتادن آن روی زمین از علتهای رایج آسیب به پنجره و قطعات داخلی است.
۳. خاموش کردن طبق روال
دستگاه را از مسیری که سازنده تعیین کرده خاموش کنید، نه با کشیدن دوشاخه یا قطع ناگهانی برق. بعضی دستگاهها پس از دستور خاموشی، برای مدتی پمپ یا فن را روشن نگه میدارند تا گرمای باقیمانده دفع شود. اجازه دهید این مرحله کامل شود.
۴. ثبت کارکرد روز
یک دفترچه یا فایل ساده کنار دستگاه داشته باشید و هر روز این موارد را در آن بنویسید: تعداد شات یا مدت کار (اگر دستگاه نشان میدهد)، آب اضافهشده، پیغامهای خطا و هر چیز غیرعادی. این یادداشتها در ظاهر کوچکاند، اما وقتی دستگاه به کارگاه میآید، تکنسین با دیدن روند تغییرات خیلی سریعتر به علت مشکل میرسد. مثلاً اگر ثبت کرده باشید که هر چند روز یک بار آب اضافه کردهاید، جهت عیبیابی از همان ابتدا به سمت نشتی میرود.
کارهای هفتگی و دورهای
فیلتر هوا و فنها
گرد و غبار در فیلترهای هوا، فنها و مبدل حرارتی خنککاری را مختل میکند و تمیزکاری آن در برنامهٔ نگهداری سازندهها آمده است. اگر دستگاه شما فیلتر هوای قابل دسترس دارد، طبق دفترچه آن را بررسی و تمیز کنید. در محیطهای پرگردوغبار، این کار را زودتر از معمول انجام دهید. باز کردن بدنهٔ کنسول برای تمیز کردن قطعات داخلی کار اپراتور نیست؛ داخل کنسول ولتاژ خطرناک وجود دارد.
فیلتر آب و تعویض آب
فیلتر ذرات، فیلتر دیونایزر و خود آب مدار، مصرفیاند و باید در فواصل مشخص تعویض شوند. فاصلهٔ تعویض به مدل دستگاه و میزان کارکرد بستگی دارد. مثلاً در برنامهٔ سرویس دورهای سوپرانو تیتانیوم (Alma Soprano)، تعویض مایع خنککننده، فیلتر ذرات و فیلتر دیونایزر بهصورت سالانه آمده است. روش انجام این کار را در مطلب «تعویض فیلتر و آب مدار خنککاری» توضیح دادهایم. اگر فیلتر مناسب دستگاه را لازم دارید، فیلتر آب دستگاه لیزر را ببینید و پیش از خرید، مدل دستگاه را با ما چک کنید.
بررسی انرژی خروجی
اندازهگیری انرژی خروجی هندپیس با پاورمتر جزو سرویس دورهای سازندههاست و ابزار و تجربهٔ خودش را میخواهد. اگر احساس میکنید اثر درمان نسبت به گذشته کم شده، بهتر است این تست را در کارگاه انجام دهید تا معلوم شود مشکل از لیزربار است، از مسیر نوری یا از تنظیمات.
اشتباههای رایج در نگهداری روزانه
- پر کردن مخزن با آب نامناسب: آب شیر یا آب معدنی جای آب تعیینشده توسط سازنده را نمیگیرد.
- نادیده گرفتن کم شدن آب: اضافه کردن آب بدون پیدا کردن علت کم شدن آن، مشکل را پنهان میکند.
- تمیز کردن پنجره با مواد ساینده: خش روی پنجره قابل برگشت نیست.
- ادامهٔ کار با خطای تکراری: هر بار پاک کردن خطا و ادامهٔ کار، احتمال آسیب جدیتر را بالا میبرد.
- جابهجا کردن دستگاه با مخزن پر: برای حمل، طبق دستور سازنده عمل کنید؛ در بسیاری از موارد تخلیهٔ آب لازم است.
- دستکاری داخل کنسول: تعمیر داخلی کار تکنسین آموزشدیده است.
چه زمانی باید با تعمیرکار تماس بگیرید
اگر یکی از این نشانهها را دیدید، کار با دستگاه را متوقف کنید و با کارگاه هماهنگ کنید:
- پیغام خطای جریان آب، سطح آب یا دما که با خاموش و روشن کردن برطرف نمیشود؛
- نشتی آب از کنسول، کابل یا هندپیس؛
- ترک یا سوختگی روی پنجرهٔ هندپیس؛
- کاهش محسوس اثر درمان با تنظیمات ثابت؛
- بوی سوختگی یا صدای غیرعادی از داخل دستگاه.
برای آشنایی با نشانههای ضعیف شدن لیزربار، مطلب «علائم افت توان لیزربار» را بخوانید. اطلاعات بیشتر دربارهٔ خدمات کارگاه هم در صفحهٔ تعمیر دستگاه لیزر موهای زائد آمده است.
پرسشهای متداول
آیا لازم است هر روز سطح آب را چک کنم، حتی وقتی دستگاه خطا نمیدهد؟
بله. نگاه کردن به سطح آب چند ثانیه وقت میگیرد و اگر آب بهتدریج کم شود، پیش از اینکه دستگاه به خطا برسد متوجه نشتی میشوید.
با چه چیزی پنجرهٔ هندپیس را تمیز کنم؟
با دستمال نرم و بدون پرز و محلولی که دفترچهٔ سازنده مجاز دانسته است. مایع را روی دستمال بزنید، نه مستقیم روی هندپیس.
فیلتر آب را خودم میتوانم عوض کنم؟
در بعضی دستگاهها فیلتر در دسترس اپراتور است و دفترچه روش تعویض را توضیح داده است. اگر برای دسترسی به فیلتر باید بدنهٔ کنسول را باز کنید، این کار را به تکنسین بسپارید.
دفتر ثبت کارکرد واقعاً به تعمیرکار کمک میکند؟
بله. روند تغییرات، مثل دفعات اضافه کردن آب یا زمان ظاهر شدن یک خطا، مسیر عیبیابی را کوتاه میکند.
اگر دستگاه را چند روز استفاده نکنم، کار خاصی لازم است؟
روش نگهداری در دورههای بیکاری را از دفترچهٔ سازنده بخوانید. اگر قرار است دستگاه مدت طولانی خاموش بماند یا جابهجا شود، پیش از آن با کارگاه مشورت کنید.
تعمیر و سرویس در کارگاه ویرا نوین طب
اگر دستگاه شما نشانهای از این مطلب را دارد یا میخواهید سرویس دورهای انجام شود، کارشناسان کارگاه پیش از باز کردن دستگاه، عیبیابی را انجام میدهند و هزینه را اعلام میکنند. تعمیرات با ۱۲ ماه گارانتی کتبی انجام میشود.
- تلفن و واتساپ: ۰۹۰۵۵۸۵۴۲۰۷
- نشانی: تهران، بهجتآباد، پلاک ۶۸
- ثبت درخواست تعمیر | پیگیری تعمیر با کد



